دانلود کتاب کشف الاسرار

کتاب کشف‌الاسرار نوشته حیدر بن علی محمد اصفهانی

کشف‌الاسرار رساله‌ای فارسی در علم رمل (علم نقطه‌گذاری یا ژئومانسی) است. نویسندهٔ آن حیدر بن علی محمد اصفهانی (از سدهٔ ۱۰ قمری به بعد) است.

دربارهٔ نویسنده و انگیزهٔ تألیف

حیدر بن علی محمد اصفهانی می‌گوید که مدت‌ها در دانش رمل کوشش بسیار کرد اما راه به جایی نبرد. پس از ریاضت‌ها، شبی در خواب درها بر او گشوده شد. سپس از کتاب‌هایی مانند:

• «زیده» اثر معین (سروده‌شده در ۷۰۶ ق)
• «زیده» اثر شمس‌الدین محمد خفری (درگذشتهٔ ۹۵۷ ق / ۱۵۵۰ م)
• و دیگر منابع

بهره گرفت و به خواهش دوستان، این رساله را با نام «کشف‌الاسرار» در ۱۲ باب تدوین کرد.

ساختار کتاب

کتاب در ۱۲ باب تنظیم شده است:

1. در شرافت این علم و حقیقت آن
2. در دانستن خانه‌های رمل
3. سعادت و نحوست اشکال کواکب
4. سیر نقطه
5. در دانستن بسط اشکال …
6. معرفت میزان العمل و حقیقت آن
7. ضمایر و خیایا و دفاین و جهات اربعه
8. در انقلاب رمل و سهم‌السعاده و سهم‌الغیب و شرف و هبوط

(برخی ابواب میانی در معرفی‌های موجود به‌طور کامل فهرست نشده‌اند، اما ساختار کلی ۱۲ بابی است.)

آغاز و انجام نسخه

• آغاز: «حمد و سپاس نامتناهی سزاوار احدی‌ست که به واسطهٔ عقل کل… اما بعد، بر ضمیر اولوالالباب پوشیده نماند… حیدر بن علی محمد اصفهانی…»
• انجام: «…چهار در عواقب امور کلی و جزوی و از اعضاء دلیل است از کعبتین با پاشنه.»

نسخه‌های خطی

نسخه‌ای از این اثر در مرکز دائرهالمعارف بزرگ اسلامی (پژوهش‌های ایرانی و اسلامی) نگهداری می‌شود. مشخصات یکی از نسخه‌ها: نسخ خوش، سدهٔ ۱۳–۱۴ قمری، صفحات ۲–۷۴ (شمارهٔ ثبت تقریبی مربوط به مجموعهٔ نسخ خطی آن مرکز). در حال حاضر تنها صفحات ابتدا و انتهای نسخه به‌صورت عمومی قابل مشاهده است.

جایگاه کتاب کشف الاسرار

این اثر یکی از رساله‌های تخصصی در علم رمل است که در سنت نجومی و غیب‌گویی اسلامی-ایرانی نوشته شده. علم رمل از جمله علوم غریبه محسوب می‌شود و کتاب‌هایی از این دست معمولاً برای آموزش عملی خانه‌ها، اشکال، نقاط، میزان کار و پیش‌بینی‌ها تدوین می‌شدند. نویسنده با تکیه بر تجربیات شخصی (رؤیا) و منابع پیشین، کوشیده است اسرار این دانش را آشکار کند.